Vlag Cambodja

Cambodja Reisverslag

Cambodja: land van tempels en jungle

Lees ons Cambodja Reisverslag en beleef samen met ons hoe het is om in Cambodja te zijn. Deze prachtige maatwerkreis is voor ons samengesteld door Pangea Travel.

De hoogtepunten van onze Cambodja reis

- Siem Reap
- De tempels van Angkor Wat
- Phnom Penh
- Killing Fields
- Luxe kamperen in de jungle: Shinta Mani Wild (Cardamom gebergte)
- Afsluiten op Song Saa Island Resort
Bekijk onze Cambodja fotopresentatie

Bekijk ook ons Albelli Cambodja fotoboek

Met Cathay Pacific vliegen we op 24 februari van Amsterdam, via Hong Kong, naar Siem Reap (Cambodja).

Siem Reap Hotel Templation

We komen de volgende dag aan en worden door onze privéchauffeur naar Hotel Templation gebracht.
We kijken onze ogen uit. Het hotel heeft schitterende binnentuinen en waterpartijen.
Lotusbloemen en jasmijn zie je hier overal
We kunnen een paar uurtjes bijkomen en een frisse duik nemen in ons zwembadje, want de temperatuur ligt rond de 35 graden.
Het jacuzzideel maakt het helemaal heerlijk.
Ook op ons bed jasmijnbloemetjes die heerlijk geuren. En omdat we ons 25-jarig huwelijk vieren, een lieve attentie.
De badkamer is buiten.
In bad drijven lotusbloemen.
In de namiddag gaan we met de gids en met een tuktuk Siem Reap verkennen.

Siem Reap Wat Damnak

We bezoeken de pagode Wat Damnak. Dit voormalige paleis is nu een opleidingsplaats voor jonge boeddhisten.
In de periode van 1975 tot 1979 is het de militaire basis van de Rode Khmer geweest.
We zien hier ook veel stoepa’s. Dat zijn kleine of grotere torentjes waar de as van overledenen in bewaard wordt.
Alle oorspronkelijke bewoners van Cambodja laten zich cremeren.
Een monnik voert een zegeningsritueel uit voor onze reis.

Siem Reap Theam’s House Gallery

Na het bezoek aan de pagode brengt onze gids/chauffeur ons naar een gallerie: Theam’s House Gallery.
Kunstenaar Lim Muy Theam heeft hier, behalve zijn gallery met schitterende beelden en schilderijen, ook een opleidingsplaats voor Cambodjaanse kunstenaars.

Na het bezoek aan de pagode brengt onze gids/chauffeur ons naar een gallerie: Theam’s House Gallery.
In veel van zijn schilderijen heeft hij oorspronkelijke foto’s gebruikt uit de tijd van het regime van Pol Pot
Behalve moderne kunst kun je er ook authentieke muziekinstrumenten en trouwkleding bewonderen
We krijgen als aandenken een cadeautje van onze reisorganisatie Pangea een schitterende Buddha
Ook de binnentuin is een bezoekje waard
Een oase in het drukke Siem Reap
In de binnentuin van het hotel hebben we een lekker drankje gedronken en ook ‘s avonds ziet het restaurant er geweldig uit

Siem Reap by night

De drukste straat van Siem Reap is Pubstreet
Het wemelt hier van de toeristen en je hebt een ruime keus uit restaurantjes
We hebben nog nooit zo veel verse ‘springrolls’ gegeten als deze vakantie en ze zijn heerlijk!
Het restaurantje dat we voor deze avond kiezen blijkt geen succes…………
De bananenbladsalade is heerlijk, maar er zit vlees in de curry.

Siem Reap Ankor Wat

De grootste tempel in deze stad was Angkor Wat. ‘Wat’ betekent letterlijk tempel.
En het is niet alleen de grootste tempel van dit gebied, maar zelfs het grootste religeuze bouwwerk ter wereld.
Het moment waarop de tempel het meest gefotografeerd wordt is bij zonsopgang.
De weerspiegeling in het water zorgt voor een magisch tafreel.
In het moerassige water voor de tempel bloeien schitterende lotusbloemen.
De lotus staat symbool voor reinheid en zuiverheid binnen zowel het boeddhisme als het hindoeïsme.
De bloemen en bladeren van de lotus zien er altijd schoon uit, terwijl ze toch in de modder groeien.
In de hindoestaanse tempels zie je veel afbeeldingen van devata’s. Het zijn vrouwfiguren die boven de mens staan.
Ze hebben iets goddelijks en je zou ze kunnen vergelijken met engelen.
Angkor is de naam van de hoofdstad van het Khmerrijk, dat enorm invloedrijk en machtig was van ongeveer 800 tot 1432.
Het gekke is dat dit enorme bouwwerk in slechts 32 jaar is gebouwd door ongeveer 50.000 mensen.
Als je dat vergelijkt met de bouw van bijvoorbeeld verschillende Europese kathedralen, dan word je daar wel even stil van.
Sinds 1990 is Angkor een toeristische trekpleister.
De meeste tempels in Cambodja zijn van oorsprong hindoeïstisch en later boeddhistisch geworden. Tegenwoordig zie je ook veel mengvormen.
Ook hier kun je je door een monnik laten inzegenen.
De makaken zijn brutaal en je moet oppassen met eten, want dat wordt nogal eens gestolen.
En dan heb je honger! We eten hier supergezond: verse springrolletjes en roerbakgroente met rijst.
En natuurlijk zettten we een cashewnotenboom op de foto. De cashewappel is de eigenlijke vrucht. Het ‘nootje’ hangt er onder.
We sluiten de dag af met een avondje circus van Phare Ponleu Selpak.
Phare Ponleu Selpak betekent “helderheid van de Kunsten” in Khmer taal.
Het is een kruising tussen theater en acrobatiek en er worden geen dieren gebruikt.

De Europese kathedralen waren kleiner en werden eeuwen later gebouwd meer technische mogelijkheden. En die bouw bestreek soms enkele eeuwen.

Als je door Angkor loopt, merk je al snel op dat er uitsluitend tempels te vinden zijn.
Uiteraard woonden er mensen rond de tempels, maar de huizen waren gebouwd van hout en hebben de tand des tijds niet doorstaan. Alleen religieuze gebouwen waren gemaakt van steen, gewone bakstenen, zoals wij ze ook nog steeds gebruiken.

Zeker voor deze tijd was het een enorme hoofdstad, die maar liefst ruim een miljoen inwoners telde.
Veroveringen door het Ayutthayavolk (Thailand) gaven in de vijftiende eeuw de doorslag om de hoofdstad te verplaatsen naar Phnom Penh.
Vanaf dat moment werden de tempels oeverwoekerd door groen en veranderde het tempelcomplex in jungle.

Het enige buitje van onze hele vakantie valt nu. Het is heerlijk verfrissend, maar te kort om iets te kunnen betekenen voor de verdorde bodem. Het duurt nog een paar maanden voor alles hier weer groen wordt.
Pas vier eeuwen later, tijdens de Franse bezetting (1863-1949) ontdekte een Fransman per ongeluk het tempelcomplex. Er werd een begin gemaakt met het wegkappen van het groen, maar toen de Rode Khmer aan de macht kwam, werden deze werkzaamheden weer stopgezet.

Siem Reap Ankor Thom en Bayon

De brug naar de toegangspoort
De brug naar de poort bevat twee beeldenrijen.Aan de linkerkant staan de vriendelijkere deva’s (goden).
Aan de rechterkant zien we de nors kijkende asura’s (duivels).
Helaas zijn er wat hoofden van de beelden gestolen, waardoor een deel vervangen is door replica’s.
De gracht rond de drie meter dikke stadsmuur is gegraven en staat vaak bijna droog.
De toegangspoort is indrukwekkend. Over de brug en door de poort rijdt gewoon verkeer. Er zijn in totaal vijf van dit soort poorten.
Schitterende bas-reliëfs vertellen verhalen over het leven van de Khmer in de twaalfde eeuw.
Er is geen muurtje te vinden dat niet rijkelijk versierd is.
Zodra de devata’s dansen, worden ze apsara’s genoemd.
De engel is dan veranderd in een verleidelijke nimf.
Doorkijkjes zorgen voor magische momenten.
Het tempelcomplex Bayon heeft 54 torens.En iedere toren heeft 4 gezichten, waardoor er 216 grote gezichten te zien zijn in Bayon.
De gezichten zijn allemaal afbeeldingen van koning Jayavarman VII.
Het is verbazingwekkend dat je hier gewoon rond mag lopen en ongestoord foto’s kunt maken.
Maar de constructie is dan ook oerdegelijk.
En alles is keurig afgewerkt en voorzien van ornamenten.

Angkor Thom betekent letterlijk “grote stad”. Het is dan ook geen tempelcomplex, maar het zijn de overblijfselen van een ommuurde stad.
Angkor Thom was een enorm machtige en grote stad, vergelijkbaar met steden als Parijs en Londen nu, met dit verschil dat Angkor Thom in de twaalfde eeuw al meer dan een miljoen inwoners telde.
Angkor Thom was zelfs de grootste stad op aarde.
Ook voor dit gebied geldt dat alleen de bruggen, stadsmuren en beelden bewaard zijn gebleven.
De houten huizen van de bewoners zijn vergaan.
Een onderdeel van deze enorme stad is het tempelcomplex Bayon.
koning Jayavarman was een boeddhistische koning.
Bayon was de staatstempel van deze koning en je ziet hier dan ook voornamelijk boeddhistische bouwkenmerken en ook boeddha zelf wordt veelvuldig afgebeeld in de bas-reliiëfs.
Maar de hindoeïstiche accenten zijn zijn ook aanwezig.
Zo wordt ook de god Brahma afgebeeld en zijn er apsara’s verwerkt in de versieringen.

Siem Reap Ta Prohm

Ta Prohm betekent letterlijk heilige plaats van de voorouders en is gebouwd door koning Jayavarman in boeddhistische stijl.
Hier bevond zich de universiteit en het klooster.
Wat dit tempelcomplex speciaal maakt, is dat de jungle hier vergroeid is met de tempels.
In Angkor Wat en veel andere tempels zijn alle wortels en planten verwijderd.
Deze tempel is later ontdekt en men heeft de natuur hier min of meer zijn gang laten gaan.
Gigantische Ceiba Pentandra’s (kapokbomen) en Ficus Gibbosa (wurg-vijgenbomen) lijken te steunen op de tempelmuren.
Onze lunch bestaat uit salade, rijst met tofu en pindasaus en een warm bananentoetje.
De drie dagen dat we in Siem Reap zijn hebben we een eigen kok die voor ons een vegan lunch maakt.

Een deel van de film ‘Lara Croft, Tomb Raider’ (2001) met Angelina Jolie in de hoofdrol, is hier opgenomen. Hierdoor is deze tempel, na Angkor Wat, een van de drukst bezochte tempels.
Angelina Jolie zet zich momenteel in op het humanitaire vlak voor de Cambodjanen, wat haar bij de bevolking en het koningshuis van Cambodja erg geliefd maakt.

Siem Reap Banteay Kdei

Banteay Kdei is een boeddhistische tempel waar weinig over bekend is.
Lettelijke betekent Banteay Kdei zoiets als ‘kamertjes van de monniken’.
De tempel stamt waarschijnlijk uit de 12de eeuw en heeft qua bouw wel iets van Ta Prohm.
Ook hier weer veel devata’s die sereen de ogen gesloten houden.
Soms zijn complete delen van muren ingestort.
En ook hier probeert de jungle vat te krijgen op de rode zandsteen.

Siem Reap Tonle Sap

Tonle sap betekent groot zoetwatermeer.
Het meer is in de regentijd vele malen groter dan in de wintertijd.
In de regentijd is de oppervlakte 24.605 vierkante kilometer en in de droge tijd slechts 2590 vierkante kilometer.
De Kmer leven hier zonder stromend water en zonder elektriciteit. Ook riolering ontbreekt. Alles komt in het meer terecht.
Er wordt driftig gehandeld op het meer. Je hebt complete winkels.
Er grenzen vijf provincies aan het meer.
Zodra de droge tijd inzet, komen de vissen soms uit de boom vallen en stroomt het water terug, via de Tonle Sap rivier, de Mekong in.
Om bij het meer te komen moet je eerst een tijdje door een vaargeul varen.
In de regentijd is deze vaargeul onderdeel van het meer.
We genieten van een lekkere cocktail en de ondergaande zon.
Het meer is enorm visrijk en ook het land rond het meer is erg vruchtbaar.
Het ontbijt in het Hotel Templation is een feestje voor veganisten.
Fruit, verse springrolls met kokossaus, gebakken paddenstoelen, gebakken rijst en gebakken noedels.

We kunnen er weer even tegenaan.

Siem Reap Koh Ker

Dit tempelcomplex uit de tiende eeuw ligt 120 km van Siem Reap verwijderd en wordt om die reden veel minder bezocht.
Ook hier hebben de boomwortels vrij spel gekregen.
Koning Yayavarman IV en zijn zoon Hasavarman II gaven opdracht deze tempels te bouwen.
De betekenis van ‘varman’ is ‘beschermer’. Veel koningen dragen dit in hun naam.Prasat Thom is het bekendste van deze tempelreeks.
Het gebouw is 40 meter meter hoog, 55 meter breed, gebouwd in sobere boeddhistische stijl en het heeft wel wat van een piramide.
En dan is het weer lunchtijd.
Onze pop-up kok heeft voor ons dit keer bananenbladsalade, vegan amok in bananenblad (soort curry)
en gegrilde banaantjes met passievruchtsaus gemaakt.

Siem Reap Banteay Srei

Banteay Srei betekent letterlijk tempel van de vrouwen, omdat de precieze details in de sculpturen door vrouwenhanden gemaakt zouden zijn.

De rode zandsteen is te besnijden als hout en daardoor kunnen veel details weergegeven worden.
De rode zandsteen legt een roze gloed over de reliefs.
De Banteay Srei tempel is gemaakt door een hoge functionaris van de koning en is een hindoestaanse tempel.
De tempel is gebouwd om Shiva en Visnu te vereren.
Je kijkt hier werkelijk je ogen uit, het is zo mooi en zo verfijnd!
De tempels stammen uit de tiende eeuw.
Het is een van de kleinste tempelcomplexen………………….
maar we maken hier de meeste foto’s.
De sculpturen vertellen verhalen.
Het lijkt haast wel of iedere centimeter hier bewerkt is.
Het is ook hier veel rustiger dan in Angkor Wat.
Alles is heel mooi bewaard gebleven.
In 1923 kwam de tempel in het nieuws doordat de Fransman Andre Malraux gearresteerd werd door het Franse leger.
Volgens het leger was hij kunstschatten aan het roven.

Een beetje een vreemd verhaal, want de Franse regeing had zelf al aardig wat kunstschatten uit tempels weggehaald uit Cambodja en André Malraux werd later wel minister van cultuur van Frankrijk.

Omgeving Siem Reap

Onderweg naar een volgend tempelcomplex stoppen we bij een familie die op het platteland leeft.
Er wordt gekookt in de open lucht op een houtvuurtje.
Bananenbladeren worden gebruikt om het eten in te garen.
Van suikerriet wordt stroop gemaakt.
‘Morning glory’ (kangkoeng) wordt geoogst om te roerbakken.
En benzine voor de brommertjes wordt los verkocht in gebruikte flessen. Best griezelig…
Maar veel verkeer is hier niet op de wegen.
Een slachtoffer van de Rode Khmer heeft zijn verhaal op zijn lichaam laten tatoeëren.

Van Siem Reap naar Phnom Penn

Onze chauffeur vindt het erg leuk om een tussenstop te maken bij een speciaal verkooppunt.
Een marktje waar ze de specialiteit van hier verkopen……..
gefrituurde tarantula’s en andere insecten.
Onderweg rijden we over de Angkor brug van Kampong Kdei: Spean Praptos.

Deze stenen brug stamt uit de 12e eeuw en is perfect bewaard gebleven. Het was destijds de langste brug ter wereld. De reling van de brug is een symbolische slang: de god van het water die de brug zal beschermen. Beide kanten van de brug hebben een slangenkop, wat staat voor de oneindigheid., de herhaling en wedergeboorte.

Van Siem Reap naar Phnom Penn: Sambor Prei Kuk

Waarschijnlijk is dit het oudste tempelcomplex van Cambodja.
Oorspronkelijk stonden hier meer dan honderd tempels.
Doordat dit tempelcomplex omringd wordt door bossen, zijn veel tempels door de bomen opgeslokt en verwoest.
Voor de tempel van de leeuwen staan twee imposante leeuwen.
Doordat Sambor Prei Kuk vrij ver van Siem Reap ligt, is het hier heerlijk rustig.
De omringende bossen zorgen voor een mysterieuze sfeer.

Een lokale gids leidt ons hier rond en vertelt enthousiast in perfect Engels over de geschiedenis.
Dat perfecte Engels heeft hij zich eigen gemaakt door de bezoekjes van toeristen. Hij geeft nu zelf Engels les aan kinderen uit de buurt.

Phnom Penh

Als je direct van Siem Reap naar Phnom Penh rijdt, kun je dat in zes uur doen. Doordat wij nog wat tussenstops maken, doen we er wat langer over en komen we tegen de avond in hotel Raffles aan.

We krijgen een heerlijk koel welkomstdrankje (de temperatuur buiten ligt rond de 32 graden).
Raffles is een klassiek koloniaal hotel. In 2012 logeerde Obama hier.
Alle oorspronkelijke elementen zijn bewaard gebleven, zelfs de bakelieten lichtschakelaars.
En je mag je Ferrari hier gewoon voor de deur parkeren 😉
Dit is het duurste hotel van Phnom Penh en daar zijn de prijzen ook naar.
Voor een bordje pasta betaal je de hoofdprijs.
Onze kamer is schitterend versierd inclusief verse witte lotusbloem, taart en een lief kaartje.
We hebben geweldig uitzicht op het hoogste gebouw van de stad, waar zich winkels, kantoren en een hotel in bevinden.
We drinken een drankje in de FCC, de ‘Foreign Correspondents Club’, een bar/restaurant aan de Tonle Sap rivier.
De volgende ochtend worden we opgehaald door onze gids Roth die ons vandaag en morgen de bijzonderheden van Phnom Penh laat zien.
We starten bij het koninklijk paleis: ‘Preah Barum Reachea Veang Chaktomuk Serei Mongkol’ gelegen aan de Mekongrivier.
Dit paleis is eigenlijk een complex met meerdere gebouwen met allemaal een eigen functie.
De huidige koning woont in een van de gebouwen (maar dat gebouw is niet te bezoeken).
Het complex is gebouwd tijdens de Franse bezetting (negentiende eeuw) en de architectuur heeft Khmer, Thaise en Europese invloeden.
En ook hier tref je veel religieuze elementen aan.
Een enorme stupa (graftombe) herbergt de as van de voorgaande koning en familie.
In een van de gebouwen wordt de bedrijfskleding van het personeel getoond. Iedere dag heeft een eigen kleur.
De koninklijke gebouwen zijn omringd door een tropische tuin.
Bomen die bizarre vruchten en bloemen dragen.
Mooie watertjes met waterlelies.
Maar natuurlijk ook weer de schitterende lotusbloemen die reinheid symboliseren.

Het koloniale gebouw is schitterend ingericht en geeft een mooi uitzicht over de rivier.
Het belangrijkse gebouw is de ‘zilveren pagode’. In dit gebouw is de vloer belegd met 5000 zilveren tegeltjes. Ook staat er een buddha van smaragd en een gouden buddha ingelegd met 9584 diamantjes. Fotograferen is hier niet toegestaan, maar het is overweldigend!

Heel bijzonder zijn de kleurrijke fresco’s op de binnenplaats van de Zilveren Pagode die de geschiedenis van de Khmer vertellen.
De fresco’s zijn in 1904 vervaardigd.
Veertig plaatselijke kunstenaars hebben hier aan meegewerkt.
Het verhaal is gebaseerd op een dichtwerk van Ramayana.
Helaas is de onderkant door vocht en damp van de moessonregens beschadigd, maar restauratiewerkzaamheden vinden plaats
Sommige katten hebben een stompje als staart. Als we navraag doen, wordt er gezegd dat ze zo geboren worden. Hier twijfelen wij heel erg aan.
We gaan te voet met onze gids het centrum van Phnom Penh verkennen. Voor de langere afstanden volgt onze tuk tuk ons.
Het onafhankelijkheidsmonument werd in 1958 gebouwd om te vieren dat Cambodja vijf jaar daarvoor onafhankelijk werd van Frankrijk.
Het monument staat op een rotonde op de kruising van Norodom Boulevard en Sihanouk Boulevard.
Phnom Penh is een heel moderne stad, maar razend druk is het niet.
Het station is in 1932 gebouwd in koloniale stijl.
Tegenwoordig wordt het spoor nog sporadisch gebruikt voor uitsluitend goederenvervoer.
Rijst wordt verkocht in grote zakken door kleine meisjes. 😉
Roth heeft een geweldig restaurantje voor ons uitgezocht met zalige vegan hapjes uit de Cambodjaanse keuken.
In Cambodja eten ze veel springrolls (meestal vers, soms gefrituurd), noedelsalades, roerbakgerechten en curry’s.
Na de lunch bezoeken we Wat Phnom. ‘Phnom’ betekent heuvel en ‘wat’ betekent pagode.
Deze relieuze heuvel is de ‘Sacre Coeur’ van Phnom Penh.
Drie religies komen hier vreedzaam samen: het boeddhisme, het hindoeïsme en het (Chinese) animisme.
Animisten offeren vlees en andere etenswaren die eerst in de bek van het beeld worden gelegd en later in een oven worden verbrand.
We bezoeken de tempel op deze 27 meter hoge heuvel.
Mevrouw Penh wordt nog dagelijks vereerd. Zij heeft volgens een oude mythe uit 1372 de naam aan de stad gegeven.
Een gouden buddha vormt het middelpunt van de tempel.
In de (boeddhistische) tempel worden geld en bloemen geofferd.

In Cambodja begroeten mensen elkaar door de handen tegen elkaar te drukken en licht te buigen met het hoofd. Hoe hoger de persoon in aanzien (volwassen persoon-geestelijke-god) hoe hoger de handen worden gehouden.
We vervolgen onze wandeltocht met Roth door de armere wijken van Phnom Penh.

Een mevrouw duwt haar streetfoodkarretje voort en stopt als je iets wilt bestellen, het ruikt heerlijk!
Het wordt afgeraden de panden te betreden. Doe je dat wel, dan is dat nadrukkelijk op eigen risico
Het nog dienstdoende postkantoor staat er als een vreemde eend in de bijt tussen.
Een wirwar van elektriciteitsdraden bij de kleine winkeltjes.
Ook het oude politiebureau staat er verlaten bij.
Maar ondanks de armoede zijn de kinderen vrolijk aan het spelen.
Mooie beelden wisselen af met erg lelijke.
Vervallen koloniale panden met de status ‘onbewoonbaar’ worden bewoond door de armste mensen in deze wijk.
Ramen, elektriciteit en water ontbreken.
De vuilnisman komt hier niet.
Op straat worden kokosnoten en suikerrietsap verkocht.
Restjes gekookte rijst worden in de zon gedroogd, zodat het nog als veevoer gebruikt kan worden.
Alles is verpauperd, vervallen en viezig. Veel arme Chinezen wonen hier.
Kinderen en volwassenen spelen op straat.
We sluiten onze wandeling samen met Roth af met een drankje bij het ‘Chinese House’.
Een rijke Chinese koopman heeft dit gebouw in de vorige eeuw laten plaatsen.
De inrichting bestaat uit mooie muurschilderingen, authentieke Chinese deuren, maar ook buddhabeelden.
De sfeervolle verlichting en mooi gedekte tafels geven dit restaurant iets speciaals.
Maar je kunt hier ook terecht voor tapas en een glas wijn.
En daar zijn we na zo’n lange wandeling wel aan toe.

‘s Avonds brengen we nog een bezoekje aan de ‘Elephantbar’ van hotel Raffles.
In 1967 creëerde Jackie Onassis hier haar cocktail ‘Fatale Attraction’.
Of we het moeten geloven, weten we niet, maar haar glas met lipstick erop is bewaard gebleven en wordt in een vitrine getoond.
We proberen de cocktail natuurlijk uit (bosframbozenlikeur, cognac, champagne en een tropische bloem)
maar geven toch de voorkeur aan onze vertouwde margarita.

Tuol Sleng Genocide Museum

Na de geweldige tempelcomplexen van Ankor, het heerlijke eten in Siem Reap, de boeiende rondleiding van onze gids Roth door Phnom Penh, wacht ons een duistere kant van Cambodja.
De Rode Khmer (1975-1979), met als leider Pol Pot, wilde in Cambodja een agrarische, ideale, communistische staat veranderen. Westerse en religieuze elementen gingen op de schop. De intellectuele elite moest het ontgelden. Was je het hier niet mee eens, of had men het vermoeden dat je het hier niet mee eens was, dan werd je gezien als een vijand van de staat en afgevoerd naar een gevangenis.

Onder begeleiding van Roth bezoeken we de beruchte Security prison 21 (S-21).
In het eerste gebouw bevinden zich zeven martelkamers die, op een bed na, leeg zijn.
De vlekken onder het bed zijn bloedvlekken.
Aan de muur hangen gruwelijke foto’s van wat de uiteindelijke bevrijders hier aantroffen: dode, verminkte mensen, vastgebonden op het bed.
De foto’s zijn echt, het bloed is echt. Dit is nauwelijks te bevatten.
Kleine details wijzen erop dat deze gevangenis eerst een middelbare school was. Een zinnetje in het Frans staat op de muur.
In deze gevangenis vonden gruwelijke martelingen plaats.
Het was voor vrijwel iedereen die hier zat het laatste station voordat ze werden afgevoerd naar de ‘Killing Fields’.

De Rode Khmer heeft 1,7 miljoen mensen van het leven beroofd, wat neerkomt op een derde van de Cambodjaanse bevolking.
In de voormalige school werden kleine cellen gemetseld.
Als je verdacht werd, dan werd niet alleen jij, maar je hele familie opgepakt, want onkruid moest met wortel en tak uitgeroeid worden.
Alles werd griezelig nauwkeurig gedocumenteerd.
Iedere soldaat en iedere verdachte werd op de foto gezet.
Een van de overlevenden, Chum May, is nog in leven en heeft zijn verhaal op papier gezet.
Hij signeert en verkoopt zijn boek en al je dat wil, mag je met hem op de foto.
Dit alles om de boodschap over te brengen dat dit nooit meer mag gebeuren.
Ook van de overledenen werden foto’s gemaakt.
Cel 022 was zijn cel.

Op het voormalige schoolplein zijn een galg (waar je met je armen op je rug aan werd opgehangen) en grote potten te zien. De potten werden gebruikt om mensen (bijna) te verdrinken.
Slechts zeven mensen overleefden deze hel. Doordat ze schilder of beeldhouwer waren, waren ze van nut voor dictator Pol Pot, want er moesten beelden van deze grote leider worden gemaakt.

The Killing Fields

Tijdens het regime van Pol Pot waren er 265 killing fields in gebruik. Choeung Ek, waar we vandaag zijn, is een van de grootste. Oorspronkelijk was dit een Chinees kerkhof. Er zijn nog enkele graven bewaard gebleven, maar het meeste is vernietigd.
Vanuit de S21 martelgevangenis werden de verdachten naar deze plaats vervoerd, waar ze op gruwelijke wijze werden vermoord. De soldaten die hier werkten, waren nog kinderen en ze werden gehersenspoeld en doordrongen van de gedachte dat je beter iemand te veel kon doden dan iemand te weinig. Regelmatig werden de jonge soldaten vervangen door een nieuwe lichting en werd de oude ploeg vermoord om vooral niets van deze plek uit te laten lekken.

Tijdens het regime van Pol Pot waren er 265 killing fields in gebruik. Choeung Ek, waar we vandaag zijn, is een van de grootste.
In het midden van het terrein staat nu een enorme stupa die schedels, botten, tanden, martelwerktuigen en kledingstukken herbergt.
Kleine ronde stickers geven informatie over de schedel, bijvoorbeeld over geslacht, leeftijd en hoe de schedel is ingeslagen.
Een boom met allemaal gekleurde lintjes geeft de plaats aan waar baby’s tegen een boom werden doodgeslagen. Hun massagraf ligt er direct naast.

Om kogels te sparen werden verschillende voorwerpen gebruikt om de schedel in te slaan, zoals geweerkolven, bamboestokken, bijlen, ijzeren staven en alles wat zwaar genoeg was. Alle slachtoffers werden eerst geblinddoekt. Ze hadden geen idee waar ze zich bevonden of wat er ging gebeuren. Door de harde propaganda die via boxen werd verspreid, konden ze het gegil bij de doodsklap van de andere slachtoffers niet horen.
De scherpe kartels van palmbladeren, werden ook gebruikt als zaag om mensen te onthoofden. Roth laat ons zien dat deze palmen hier nog steeds staan.
Het terrein bestaat uit diverse massagraven/kuilen die niet geruimd zijn. Op sommige plaatsen zie je kledingstukken en tanden boven komen drijven. Vooral in het regenseizoen is het raak, maar ook nu kun je het zien. Er is een poging gedaan de massagraven te openen, maar toen bleek dat mensen daardoor overleden, is alles weer dichtgegooid. De oorzaak hiervan was het gebruik van gif. Om ontbinding en stank tegen te gaan werd ruim met DDT gestrooid. Een andere reden dat dit gebruikt werd, was om slachtoffers die nog niet helemaal dood waren, een laatste zetje te geven.
In Cambodja is slechts tien procent van de bevolking ouder dan 55 jaar. Dat is het gevolg van het regime van Pol Pot, waar vooral de intellectuele elite de dupe van is geworden.
Ieder jaar op 9 mei wordt deze gruwelijke periode herdacht.

Shinta Mani Wild

Na ons bezoek aan de Killing Fields ‘levert’ Roth ons af bij de chauffeur van Shinta Mani Wild die al voor ons klaarstaat. We stappen in een luxe en comfortabele auto waarin koele drankjes en hapjes (verse springrolls) voor ons klaarstaan. Er is wifi in de auto en we krijgen slaapkussentjes voor als we moe worden. Poehhh, dat belooft voor Shinta Mani Wild!

We stappen uit in het Cardamombos en beklimmen een enorme trap.
Boven aangekomen hebben we een schitterend uitzicht over het enorm uitgestrekte bos en krijgen we een ‘zipper’ aangemeten.
We wordenin twee etappes via de zipline naar ons hotel gezipt.
Het is de langste zipline van Azië, 350 meter aan een stuk en dan nog een kort stukje naar de ‘landing zone’, de bar van dit gloednieuwe resort.

Hier staan verfrissende drankjes met een flinke scheut tequila voor ons klaar.
We worden naar onze tent gebracht, daar vallen we in de volgende verbazing.
Ons ‘tentje’ is een enorm complex.
Pas drie maanden geleden is dit resort met zes luxe tenten open gegaan.
Bed, douche en toilet zijn in de tent.
De ruimte is enorm en het is, ondanks de 35 graden buiten, heerlijk koel in ons tentje.
In het buitengedeelte staat je badje en je privacy is hier gegarandeerd. Geen kip te bekennen in de wijde omgeving.
De tenten liggen aan, zelfs gedeeltelijk boven de rivier, die in het natte seizoen ruisende watervallen tot op je terras bezorgt.
Maart is een droge maand, dus de rivier is helaas niet indrukwekkend groot.
Allerlei sterke en minder sterke drankjes staan klaar.
Voor de komende drie dagen hebben we een voorstel voor allerlei activiteiten gekregen.

Pas drie maanden geleden is dit resort met zes luxe tenten open gegaan. Bedenker en architect Bill Bensley wilde het de volgende sfeer meegeven: “on a luxury safari in the jungles of Cambodia with Jackie O [Onassis] in 1967”.
De tenten liggen aan, zelfs gedeeltelijk boven de rivier, die in het natte seizoen ruisende watervallen tot op je terras bezorgt. Maart is een droge maand, dus de rivier is helaas niet indrukwekkend groot.
De volgende dag wacht ons een rondleiding met de rangers door het gebied dat zij beschermen en hebben voorzien van fotovallen. We lopen twee uur met twee rangers rond de Blue River. Soms klauterend en glibberend. We hebben geen bijzondere dieren gezien, wel sporen van herten en zwijnen.

Wat ons wel teleurstelt is de magere fauna. Er is vrijwel geen beestje te bekennen.
Zelfs geen vogels, vlinders of insecten. Het is allemaal heel minimaal. En dat geldt eigenlijk voor heel Cambodja.
We vinden eitjes van een zeldzame hagedis en een holletje van een tarantulla, maar daar is alles mee gezegd.
Iedere dag krijgen we een persoonlijke nieuwsbrief met wat er die dag te doen is en wat de kok voor ons gaat maken (alles vegan).
En het eten is hier subliem!
De gerechten zijn Cambodjaans, maar als je een keer iets anders wilt eten, is dat ook mogelijk.
Het menu wordt altijd van te voren met je doorgenomen, om teleurstellingen te voorkomen.
In de ‘landing zone’ kun je vrijwel alle denkbare cocktails en drankjes bestellen.
Het meubilair in de ‘landing zone’, lobby en restaurant is smaakvol en apart.
Alles is door Bill Bensley zelf uitgekozen en ingericht.
Het geheel komt kleurrijk en een tikje nostalgisch over.
Meubels uit Azië en Europa en heerlijke relaxbedden met uitzicht op de watervallen.
Ontbijt met vers fruit en gebakken rijst (of noedels) met 20 soorten groente. Maar als je iets anders wilt, kan dat ook.

De spabehandelingen zijn hier, net als alle andere dingen, inbegrepen. Een dagelijkse massage van 90 minuten is hier standaard dagelijks ingeboekt (meer mag ook 😉 ) en een absolute aanrader!

We maken een boottripje met de luxe expeditieboot over de rivier en zien wat kingfishers.
Vers kokosnootsap is echt heerlijk!
We ontbijten op de boot met fruit en verse springrolls.
Het is vandaag verzengend heet, dus we besluiten een middagje te gaan lezen en relaxen aan het zwembad.
Niet alle zes de tenten zijn geboekt, dus veel andere gasten kom je niet tegen.
Onze kok, Patricia Yeo, heeft gelukkig ruime ervaring met plantaardig koken en maakt de lekkerste dingen voor ons.
De gazpacho met watermeloen is zooo lekker!
De waterval is in het regenseizoen indrukwekkend groot.
We zijn in de droge tijd, dus het is nu een iel stroompje.
Je kunt nu hele stukken door de rivier wandelen.

En dan komen we toch nog een heel bijzonder beestje tegen. Een wit spinachtig beestje dat eerst op een bloemetje lijkt, maar gaat bewegen als je het aanraakt.
Je kunt op dit filmpje zien dat ze zelfs kunnen springen.

In de avond gaan we met een echte oude jeep naar een mooi plekje in de rivier voor de managersborrel.
Het duurt even voordat alle acht gasten gearriveerd zijn. Nu het nog licht is, maken we snel wat foto’s.
Een vuurtje, een ‘bar’ en lekkere drankjes in een geïmproviseerde koelkast.
En natuurlijk lekkere vegan hapjes.
De visjes die hier in de rivier zitten, knagen aan je voeten.
Het diner die avond is met alle gasten in het restaurant en erg gezellig en lekker.
Alle gerechtjes zijn honderd procent plantaardig en de bloemkoolburger in broccolidressing is echt geweldig!
En ook de desserts zijn zuivelvrij.
Als we na afloop terugkomen staan er twee gin-tonics voor ons klaar
Even bijkomen in onze hangmat bij de tent, voor we aan de barbecue gaan.
Op de foto met de drie koks. In het midden Patricia Yao.
Ons laatste avondmaal met een verrassing: een taartje en door de rangers geplukte bloemen.
Een bedankarmbandje en brief. Shinta Mani Wild is echt geweldig!

De volgende dag gaan we met de rangers op de brommer op pad. Ze laten de route zien waarop ze stropers pakken. Even lekker uitwaaien achterop de brommer!
Maar het is tijd om naar onze laatste bestemming te gaan.

Songsaa Private Island

Onze chauffeur brengt ons naar de pier van Sihanoukville, waar de speedboot wacht die ons naar Songsaa brengt.
We starten op de boot met een glas bubbels. 😉
Na een uurtje varen komen we aan op Songsaa Island.
Het restaurant is boven het water.

Behalve voor de junglevilla, kun je ook kiezen voor een oceanviewvilla of een overwatervilla.

Na een korte introductie worden we naar onze junglevilla gebracht (nummer 9).
De junglevilla’s liggen helemaal afgeschermd, andere gasten kun je onmogelijk zien.
De junglevilla’s liggen helemaal afgeschermd, andere gasten kun je onmogelijk zien.
De villa’s zijn enorm groot.
Een gigantisch bed in een heerlijk gekoelde kamer.
Want ook al zitten we nu op een eiland, de temperatuur gaat toch dik over de 32 graden.
De kamers worden twee maal per dag in orde gemaakt (zoals in alle hotels waar we hier in Cambodja geweest zijn)
en de eerste avond ligt deze tekst in palmblaadjes op ons bed.

De badkamer is voor een deel binnen.
Alles ziet er perfect verzorgd en gloednieuw uit.
Het bad is deels buiten.
Je kunt buiten douchen.
Of binnen.

We doen een snorkeltochtje, maar heel veel is hier onder water niet te zien.

Aan de andere kant buiten is ons terras met zwembad, whirlpool en ligbed.
We kijken uit over de baai.
Na onze junglevilla verkend te hebben, gaan we de rest van het eiland ontdekken.
Ligbedjes staan in de infinitypool.
We hebben drie dagen vrij te besteden in dit resort.
Genieten van de zonsondergang met een lekker drankje binnen handbereik.
Als snack serveren ze hier nootjes met gefrituurde limoenblaadjes. Een perfecte combinatie!
Na het diner wandelen we terug naar onze junglevilla.
Songsaa is een privé-eiland dat uit twee delen bestaat, Koh Bong en Koh Ouen.
Het ligt midden in de Koh Rong Archipel, die tot de mooiste eilandengroep van Cambodja behoort.
Als je van het hoofdeiland naar Koh Bong loopt, kom je langs een schattig huisje waar je even kunt zitten en douchen.

Het is gebouwd van drijfhout en geeft een geweldig uitzicht op Koh Bong.
Er staat een tafeltje met heerlijke geuren om je mee te besprenkelen.
Het hele eiland ademt rust.
En er is nergens een gast te bekennen.
Ook de ‘sportschool’ is verlaten.
Tijd voor een lekkere lunch in het ‘Driftwoodrestaurant’.
De mango-ipa is heel speciaal.
Als lunch zijn de sobanoedels met groente echt een aanrader.
Lekker even een wandelingetje maken en dan een middagje lezen bij ons eigen zwembadje.

Bij de bar in het hoofdrestaurant wordt lekkere muziek gedraaid.
Het is geen straf om hier een paar uurtjes met een boek op een schommelbank te vertoeven.
In Cambodja is het vrijwel het gehele jaar rond de 30 graden. Maart en april zijn het warmst.
De volgende dag besluiten we een zeiltochtje te gaan maken.
Er staat een lekker briesje, dus we kunnen prima zeilen.
De salades in het Driftwoodrestaurant zijn ook een aanrader.
Mooie planten, maar nergens dieren.
Als je hier overdag rondloopt, lijkt het wel of we de enige gasten zijn.
En ook aan het begin van de avond zijn blijkbaar alle gasten in hun huisje.
Pas tijdens het diner zie je de andere gasten.
Als je dat prettiger vindt, is het ook mogelijk om ‘in villa’ te dineren.
Vanavond bestaat de mogelijkheid om te dineren in het zwembad en dat doen we natuurlijk 😉

De menu’s worden hier, net als in Shinta Mani Wild, van te voren met je doorgenomen. De voorkeur van de kok is om je de Cambodjaanse keuken te laten proeven met lekker veel curry’s.

De Driftwoodbar serveert tijdens lunchtijd de heerlijkste houtovenpizza’s met dunne bodems.
Iedere dag staat er in de namiddag een zoete attentie in een doosje op je te wachten.
Tijdens de laatste dag lopen we nog even over het eiland.
De beschilderde kokosnootvisjes worden helaas niet verkocht.
De laatste zonsondergang bij ons privézwembadje.
En dan breekt toch echt ons laatste avondmaal aan.
Een heel-veel-gangen-menuutje met prachtig opgemaakte borden en verrassende smaken.
Het smaakt allemaal zeer verfijnd. Minder pittig dan de Thaise keuken, maar wel vergelijkbaar.
Deze laatste avond wordt ons menu geserveerd op het strand.